Bé 9 tuổi đã mắc sỏi mật, nguyên nhân do sai lầm trong cách chăm sóc con trẻ

TS. BS Đỗ Tuấn Anh, Trưởng khoa phẫu thuật gan - mật, Bệnh viện Việt Đức cho biết, sỏi mật là bệnh lý thường gặp ở tuổi trung niên nhưng gần đây có xu hướng xuất hiện ở người trẻ, thậm chí cả trẻ em.

 

Tại bệnh viện đang điều trị cho một bệnh nhi 13 tuổi, phát hiện bị sỏi mật từ năm 9 tuổi. Được biết suốt 4 năm qua bé vẫn dùng thuốc điều trị và tái khám định kỳ. Ngày 28/9 vừa qua, bệnh nhi được gia đình đưa tới thăm khám, bác sĩ nhận thấy làn da trẻ xanh xao dù vẫn dùng thuốc theo chỉ định.

 

Cũng theo BS Đỗ Tuấn Anh, trước đây bệnh lý xuất hiện nhiều ở các nước phát triển, phổ biến nhất ở những người béo phì, rối loạn chuyển hoá lipid, đái tháo đường type 2 nên còn được gọi là bệnh nhà giàu.

 

Hiện nay, số lượng người Việt bị sỏi túi mật ngày càng nhiều, chiếm khoảng 60-70% tỉ lệ sỏi đường mật nói chung. Theo ghi nhận, mỗi năm Khoa phẫu thuật gan, mật - BV Việt Đức khám cho khoảng 3.000 người bệnh các bệnh lý về gan mật, gần 1.600 trường hợp được phẫu thuật. Trong đó, có tới hơn 1.000 ca liên quan đến bệnh lý sỏi mật.

 

Sỏi mật bao gồm sỏi cholesterol và sỏi sắc tố mật. Trong đó, sỏi cholesterol thường gặp hơn, hình thành do sự mất cân bằng giữa muối mật, lecithin với cholesterol trong dịch mật. Loại sỏi này thường được phát hiện trong gan và trong túi mật.

Còn sỏi sắc tố mật có màu đen hoặc nâu. Sỏi sắc tố đen hình thành do bilirubin tự do thừa trong dịch mật kết tủa lại thường gặp ở người bệnh huyết tán, xơ gan. Sỏi sắc tố nâu có cấu tạo từ bilirubinat canxi, muối canxi, hình thành sau quá trình nhiễm khuẩn và ký sinh trùng.

 

Theo BS Đỗ Tuấn Anh, nguyên nhân gây sỏi mật ở trẻ em chủ yếu liên quan đến rối loạn chuyển hóa do ăn uống không cân đối, ăn quá nhiều chất béo, đạm. Một nguyên nhân phổ biến khác do môi trường sống và thói quen ăn uống của trẻ không đảm bảo vệ sinh, dẫn tới bị nhiễm ký sinh trùng đường tiêu hóa.

Sỏi mật ở trẻ em thường là sỏi sắc tố mật (nâu) hình thành do bị nhiễm ký sinh trùng đường ruột, phổ biến nhất là giun đũa. Khi ký sinh trùng chui lên đường mật, chúng đẻ trứng hoặc để lại những mảnh vụn thể xác gặp bilirubinat và canxi bám vào tạo thành sỏi mật. Ở người lớn, sỏi mật có thể hình thành ở bất kỳ vị trí nào trong đường mật. Ở trẻ em, sỏi thường nằm trong ống mật chủ hoặc cả ở gan và ống mật chủ. Rất hiếm trường hợp trẻ có sỏi đơn thuần ở túi mật hay trong gan.

 

Đối với trẻ béo phì, đặc biệt trẻ gái vừa thừa cân vừa dậy thì sớm, những trẻ có chế độ ăn mất cân đối như: ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo nhưng ăn ít hoặc không ăn rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ... dễ gây dư thừa cholesterol trong dịch mật, hình thành sỏi mật. Ngoài ra, gia đình có người từng mắc sỏi mật, trẻ có tiền sử đau bụng giun, giun chui ống mật hay mắc dị tật đường mật... cũng có nguy cơ cao mắc sỏi mật.

Tùy theo vị trí của sỏi mật, trẻ sẽ có biểu hiện khác nhau. Tuy nhiên sỏi mật ở trẻ em thường gây ra 03 triệu chứng điển hình. Một là, đau bụng từng cơn, đau đột ngột, đau nhiều ở vùng hạ sườn phải, có khi đau ở vùng thượng vị. Cơn đau thường xuất hiện sau bữa ăn có nhiều chất béo và có thể kéo dài hàng giờ. Hai là sốt, trẻ có thể sốt cao hoặc sốt vừa, sốt nhẹ do phản ứng của cơ thể với tình trạng nhiễm khuẩn đường mật. Ba là trẻ bị vàng da tắc mật, da xanh xao, phân bạc màu, nước tiểu sẫm màu.

Bác sĩ khuyến cáo cha mẹ nên tẩy giun cho trẻ định kỳ 6 tháng - 1 năm/lần, trẻ có tiền sử đau bụng giun cần được bác sĩ thăm khám chi tiết. Trong chế độ ăn uống hàng ngày cần đảm bảo vệ sinh, cân bằng chất béo và chất xơ, tăng cường cho trẻ ăn nhiều rau xanh. Đặc biệt ở trẻ béo phì, cha mẹ lựa chọn chế độ ăn làm sao hạn chế chất béo nhưng vẫn đảm bảo dinh dưỡng cho sự phát triển của trẻ.

 

 

 

Hà Ly (t/h)