Báo động: Tỷ lệ dậy thì sớm ở bé gái cao gấp 5 lần bé trai

 

Theo thống kê tại TP.HCM, số lượng trẻ mắc chứng dậy thì sớm tăng bất thường. Điển hình là tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, nếu như những năm trước, mỗi tháng chỉ tiếp nhận khoảng 5 bệnh nhi thì trogn tháng 10/2019 số lượng bệnh nhi tới khám dậy thì sớm tăng đột biến với gần 100 trường hợp.

Bé Trần Thị Kim Y. (7 tuổi rưỡi, ở thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương) được phát hiện dậy thì sớm từ hơn 1 năm qua. Bé đã trải qua 8 lần tiêm thuốc, (mỗi tháng 1 mũi) và bác sĩ nói việc tiêm thuốc sẽ kéo dài liên tục trong 4 năm tới.

 

 

Anh Trần M.L (bố bé Y.) cho biết, hồi đó thấy con kêu đau bụng dữ dội mà không biết phải làm sao. Chỉ khi đi khám mới biết con đau bụng do hành kinh, ngực cũng phát triển bất thường phải tiêm thuốc kiềm chế lại.

BSCKII Hoàng Ngọc Quý, Trưởng Khoa thận - Nội tiết, Bệnh viện Nhi Đồng 2, cho biết bệnh dậy thì sớm hiện ngày càng phổ biến. Tuổi khởi phát dậy thì có khuynh hướng ngày càng sớm so với các thế hệ trước đây. Theo sinh lý bình thường, từ lúc xuất hiện triệu chứng dậy thì cho đến lúc các đặc tính sinh dục thứ phát hiện diện đầy đủ, ở nữ là 10,5- 11 tuổi, còn ở nam là 11,5-12 tuổi.

 

Biểu hiện của dậy thì sớm là xuất hiện đặc tính sinh dục thứ phát ở bé gái là trước 8 tuổi với các đặc điểm có kinh nguyệt, tuyến vú phát triển, xuất hiện lông mu. Còn ở bé trai xuất hiện các đặc điểm sinh dục thứ phát như vỡ tiếng, cao vọt, bộ phận sinh dục phát triển trước 9 tuổi. Cũng theo bác sĩ, tỷ lệ dậy thì sớm ở bé gái cao gấp 5 lần ở bé trai và ở thành thị nhiều hơn nông thôn.

 

Theo một nghiên cứu mới đây trên tạp chí Lancet Child & Adolescent Health, các bác sĩ đã chỉ ra, trong vòng 150 năm qua, tuổi dậy thì trung bình của trẻ em đã sớm thêm 4 năm, từ 14 xuống còn 10 tuổi và xảy ra ở nhiều quốc gia trên thế giới.

 

 

BS Vũ Xuân Thọ, Trưởng Khoa Phụ sản - Bệnh viện Phụ sản Mekong cho biết, có 2 loại dậy thì sớm ở trẻ em là dậy thì thật và dậy thì giả. Dậy thì thật là khi hormone sinh dục gonadotropind được tiết ra, tác động lên hệ thần kinh sớm, vùng hạ đồi bị kích thích dẫn đến sự kích thích ở thùy trước tuyến yên, tiết ra FSH và LH, từ đó kích thích buồng trứng và tinh hoàn sản sinh ra hormone giới tính là ostrogen (ở nữ) và testosterone (ở nam).

Dậy thì giả (hay dậy thì ngoại biên) là khi không có sự tác động của hormone gonadotropin nhưng trẻ vẫn có một số đặc điểm sinh dục thứ phát. Nguyên nhân chủ yếu do bệnh lý, ví dụ sự hình thành các khối u buồng trứng, tinh hoàn, u tuyến thượng thận làm tiết ra ostrogen và testosterone. Để biết trẻ dậy thì sớm thật hay giả chỉ có thể phát hiện khi được thăm khám và làm xét nghiệm chuyên khoa.

Theo BS Vũ Xuân Thọ, dậy thì sớm gây hậu quả nặng nề cho sức khỏe trẻ em cả về thể chất lẫn tinh thần. Về thể chất, trẻ bị ảnh hưởng tới sự phát triển chiều cao. Thông thường, khi đến giai đoạn tiền dậy thì, trẻ em sẽ xuất hiện hiện tượng "trổ giò", trẻ gái có thể cao lên đến 25 cm/năm, trẻ trai có thể 28 cm/năm. Khi dậy thì quá sớm, các hormone sinh dục sẽ thúc đẩy quá trình hàn sụn tiếp hợp, dẫn đến việc nhiều bé chưa kịp cao lên bao nhiêu đã ngừng cao.

Về tâm lý, việc phải mang một cơ thể lớn bất thường hơn hẳn bạn bè đồng trang lứa khiến trẻ phải chịu ảnh hưởng tiêu cực. Điều nghiêm trọng nhất là trẻ lớn trước tuổi dễ trở thành nạn nhân của lạm dụng tình dục, dù ngoại hình phổng phao nhưng các em còn non nớt, thiếu khả năng phòng vệ.

 

BS Xuân Thọ cũng chỉ ra một số yếu tố từ cuộc sống hiện đại làm tăng nguy cơ dậy thì sớm ở trẻ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ dinh dưỡng và thực phẩm trẻ ăn vào hàng ngày chứa nhiều hóa chất hay chất tăng trưởng, tăng trọng... Nguyên nhân thứ hai khá phổ biến hiện nay, do trẻ vô tình tiếp xúc với các nội dung "người lớn" trên tivi, phim ảnh, mạng xã hội... Xem nhiều các nội dung "người lớn" không phù hợp với lứa tuổi làm kích thích hệ thần kinh trung ương, sản sinh hormone sinh dục sớm...

Theo BSCKII Hoàng Ngọc Quý, không phải tất cả trường hợp dậy thì sớm đều có chỉ định điều trị với thuốc Triptoreline. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tuổi, tốc độ tiến triển dậy thì, tốc độ phát triển chiều cao của bệnh nhi để kê đơn thuốc Triptoreline.

Việc điều trị dậy thì sớm trung ương thực chất là can thiệp để làm chậm lại quá trình dậy thì, chờ cho trẻ "đủ tuổi" để dậy thì "đúng quy trình". Tuy nhiên qua thực tế tại các bệnh viện, không ít trường hợp cha mẹ chỉ muốn biết rõ cơ thể con mình có bị bệnh hay không chứ không có nhu cầu làm chậm quá trình dậy thì sớm. Ngoài ra, vì đa số trường hợp bé gái dậy thì sớm không xác định được nguyên nhân nên sau khi nhận được tư vấn từ bác sĩ, nhiều gia đình quyết định không can thiệp điều trị mà để trẻ phát triển tự nhiên.

 

 

 

Hà Ly (t/h)