Ba bà chung chồng lôi nhau ra tòa tranh chấp di sản thừa kế, ai là vợ chính?

Năm 2005, bà Trần Thị Lan (67 tuổi, quê Hà Nam) đâm đơn kiện yêu cầu tuyên bố hủy bản di chúc không hợp pháp, chia tài sản thừa kế đối với người vợ thứ 3 và con riêng của chồng là bà Nguyễn Thị Phụng (43 tuổi) và chị Nguyễn Thị linh (22 tuổi). Được biết, tài sản thừa kế được lập từ người chồng quá cố của bà Lan và người vợ thứ hai, song cả hai người này đều đã qua đời.

 

Bà Trần Thị Lan cho biết, bà và ông Nguyễn Văn Chung kết hôn năm 1965. Khi đó ông Chung là cán bộ phòng giáo dục và đào tạo một huyện ở tỉnh Hà Nam, còn bà là giáo viên. Ông bà đăng ký kết hôn ở UBND xã. Sau kết hôn, ông Chung nhập ngũ và chiến đấu ở chiến trường miền Nam. Bà Lan vẫn công tác ở Hà Nam. Đến năm 1966, bà Lan sinh con đầu lòng nhưng đứa con đổ bệnh nặng mà chết. Sau khi đất nước được giải phóng, ông Chung trở về sống với bà Lan. Đây cũng là thời điểm bà mang thai đứa con thứ hai nhưng do ảnh hưởng của chất độc màu da cam nên cũng qua đời sau đó ít lâu. Ông Chung nhận nhiệm vụ vào Bình Phước công tác.

 

Trong thời gian công tác tại Bình Phước, ông Chung quen và sinh sống như vợ chồng với bà Nguyễn Thị Mừng từ năm 1989. Bảy năm sau đó, ông Chung lại nảy sinh tình cảm với bà Nguyễn Thị Phụng (43 tuổi) và có với người này một đứa con gái là chị Nguyễn Thị Linh. Đến năm 2000, bà Phụng và con gái chuyển về sống chung với ông Chung và bà Mừng. Khi đó, bà Phụng được xem là vợ cả còn bà Mừng là vợ lẽ. Đến năm 2006, ông Chung qua đời. Nhưng trước khi mất ông Chung đã lập di chúc định đoạt toàn bộ tài sản do ông và bà Mừng tạo dựng. Sau khi ông Chung qua đời, bà Mừng sẽ được thừa kế mảnh   đất gần 4.000m2 và 1 xe máy. Bà Phụng được thừa kế mảnh đất rộng 50m2 và 1 tivi. Chị Linh (con của ông Chung với bà Phụng) được hưởng thửa thửa đất rộng 20.000m2, nhà, xe máy, tivi, bàn, ghế, giường... Cháu ruột ông Chung được thừa kế 1 căn nhà cấp 4 diện tích 50m2. Nhưng bà Lan – người vợ được pháp luật công nhận từ năm 1965 tuyệt nhiên không được ông Chung nhắc đến trong di chúc.

 

 

Cảm thấy mình như người bị lãng quên trong cuộc hôn nhân đầy rắc rối này nên bà Lan đã đệ đơn ra tòa tranh chấp tài sản thừa kế. Bà Lan đề nghị chia tất cả tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền trên ba thửa đất tại Bình Phước làm hai phần. Một phần của ông Chung, một phần của bà Mừng. Phần tài sản của ông Chung bà Lan đề nghị được hưởng 2 phần, một phần còn lại để cho chị Linh. "Ông đi biền biệt, không xem xét đến công sức của tôi trong gần 50 năm nuôi dưỡng mẹ chồng, chăm sóc các con và anh trai của ổng bị tàn tật. Tôi thay ông thực hiện nghĩa vụ thờ phụng cha mẹ, thờ các con sau khi họ chết. Chúng tôi là vợ chồng hợp pháp. Vì vậy tài sản được tạo lập giữa chồng tôi và bà Mừng phải có một phần của tôi", bà Lan nói.

 

Nhưng khi đơn được tòa nhận thì bà Phụng không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của vợ cả và ý kiến các đại diện của người vợ thứ hai. Bà Phụng cho rằng, ông Chung và bà Mừng không có con chung khi sống, bà Mừng rất yêu quý Linh. Từ đó, bà Phụng đề nghị tòa bác đơn kiện của bà Lan, xác định Linh là con nuôi của bà Mừng, giao toàn bộ đất, số tiết kiệm của ông Chung và bà Mừng để lại cho Linh quản lý. Song yêu cầu này của bà Phụng bị tòa bác bỏ.

 

Vụ kiện được TAND huyện Lộc Ninh (tỉnh Bình Phước) thụ lý. Cơ quan tố tụng đã mất nhiều thời gian, công sức để thu thập chứng cứ, xác định các hàng thừa kế, triệu tập các bên liên quan nhưng ông Chung và bà Mừng đều đã qua đời. Trong khi đó, giấy đăng ký kết hôn của ông Chinh và bà Lan, giấy khai tử của cả hai người con chung đều đã thất lạc. Toàn án phải về Hà Nam xác minh, trích lục hồ sơ đăng ký kết hôn từ năm 1965. Kết quả, bà Lan và ông Chung là vợ chồng hợp pháp, chưa ly hôn. Anh em họ hàng, đồng nghiệp cũ, hàng xóm cũng xác nhận bà Lan và ông Chung có đám cưới. Hồ sơ lý lịch Đảng viên của ông Chung cũng kê khai thông tin vợ hợp pháp là bà Lan. Người cháu ruột được triệu tập đến tòa cũng xác định, ông Chung và bà Lan là vợ chồng. Bà Lan đã chăm sóc anh trai, cha mẹ chồng chu đáo kể từ khi họ kết hôn đến lúc qua đời.

 

Người cháu này còn cho biết, năm 1989, ông Chung báo với gia đình việc ông chung sống với bà Mừng để có người bầu bạn. Các thành viên trong gia đình, bao gồm cả bà Lan đều đồng ý. Vì thế, hai người chung sống với nhau từ năm 1989 đến khi qua đời. Vì bà Mừng đã qua đời nên anh chị em ruột của bà được triệu taaoj đến tòa với vai trò là người có quyền lợi, nghĩa vụ hợp pháp. Tất cả họ được xác định là hàng thứ kế thứ hai của bà Mừng. Bà Phụng (vơ ba) và con riêng của ông Chung cũng được triệu tập đến. Tại tòa, bà Phụng không đồng ý với yêu cầu khởi kiện. Bà Phụng cho rằng, người vợ cả không có bằng chứng gì về quan hệ với ông Chung và chỉ có bà Mừng là vợ cả. “Họ không đăng ký kết hôn nhưng sống chung với nhau từ năm 1987, họ là vợ chồng hợp pháp", bà Phụng trình bày.

 

 

Bà Phụng đã dùng mọi lý lẽ để chứng minh bà Mừng là vợ cả của ông Chung. Song theo kết quả xác minh của tòa thì bà Lan và ông Chung là vợ chồng hợp pháp, hai người chưa ly hôn. Vì thế, việc ông Chung sống với bà Mừng là vi phạm pháp luật. Sau đó, ông Chung lại sống với bà Phụng rồi xác định bà Phụng là vợ kế là vi phạm pháp luật về hôn nhân gia đình. Về tài sản chung do ông Chung và bà Mừng không phải vợ chồng hợp pháp nên tài sản để lại thuộc quyền sở hữu chung hợp pháp. Hai người có quyền định đoạt ngang nhau đối với tài sản. Tuy nhiên, trong di chúc ông Chung định đoạt toàn bộ tài sản là vi phạm quy định Bộ luật dân sự.

 

Theo quy định pháp luật, tòa xác định bà Lan và chị Linh là hàng thừa kế thứ nhất của ông Chung. Bà Mừng và bà Phụng không phải vợ hợp pháp nên không được hưởng thừa kế. Chị Linh được hưởng di sản là nhà đất do bố để lại trị giá 1,5 tỷ đồng. Bà Lan được thừa hưởng nhà đất, cây cối… gái trị 1 tỷ đồng. Do tài sản chia cho bà Lan ít hơn nên buộc chị Linh phải hoàn trả cho bà Lan 200 triệu đồng. Đối với các tài sản bà Mừng để lại có giá trị 2 tỷ đồng, tòa tuyên cho anh chị em ruột của bà thừa hưởng.