Tết Đoan Ngọ hay còn gọi là lễ diệt sâu bọ diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm tại nhiều quốc gia Á đông như Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc.
Theo truyền thuyết Trung Quốc, thời chiến quốc, một đại thần nước Sở là Khuất Nguyên, vì can gián nhà vua mà đắc tội, bị đày về vùng Giang Nam. Về sau, vì chán nản, ông gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn. Người dân xót thương vị quan vì dân vì nước nên tổ chức cúng bái để tôm cá, sâu bọ không rỉa xác của ông. Tục này truyền lại đến ngày nay.
Tại Việt Nam Tết Đoan Ngọ vào ngày 5/5 âm lịch trùng với thời điểm kết thúc vụ chiêm, chuẩn bị bước sang vụ mùa. Đây là thời gian sâu bọ sinh sôi mạnh mẽ, làm hại mùa màng.
Tương truyền rằng có một ông lão tên là Đôi Truân từ xa đi tới, khuyên người dân lập đàn cúng bánh gio, trái cây, cơm rượu nếp... để giải được nạn. Từ đó, người Việt cũng theo phong tục coi ngày mùng 5/5 như một cái Tết trong năm. Người dân sắp lễ cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Cũng theo tục từ xa xưa, trong ngày Tết Đoan Ngọ của người Việt có những món ăn không thiếu. Nếu chưa biết Tết Đoan Ngọ ăn gì diệt sâu bọ chuẩn nhất thì tham khảo danh sách sau đây.
1. Cơm rượu nếp
Theo quan niệm dân gian, cơm rượu nếp có vị bùi, nồng thơm của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng diệt trừ được ký sinh trùng có hại trong cơ thể. Đây là món ăn không thể thiếu trong ngày tết Đoan Ngọ ở cả 3 miền.

Có 2 loại cơm rượu nếp là cơm rượu nếp trắng (chính là nếp cái hoa vàng) và cơm rượu nếp cẩm. Ở miền Bắc phổ biến cơm rượu cẩm trong khi cơm rượu nếp trắng được ưa chuộng ở miền Nam.
Trong khi cơm rượu nếp của miền Bắc là hạt rời thì cơm rượu miền Trung lại được ép thành từng khối và cơm rượu miền Nam lại được vo thành viên tròn.
2. Bánh ú, bánh gio
Bánh ú có 2 loại là bánh ú nhân ngọt và bánh ú nhân mặn. Đây là món ăn phổ biến ở miền Tây Nam Bộ. Bánh có nhân là trứng cút, trứng vịt muối, thịt xá xíu, nấm đông cô, tôm khô, hạt sen... lớp vỏ từ bột gạo tẻ bên ngoài thì dẻo thơm mùi lá. Chiếc bánh được gói theo hình chóp nón, lớp vỏ không quá dày, bên trong đầy ắp nhân.

Trong khi đó người miền Bắc thì phổ biến bánh gio hay bánh tro. Loại bánh làm từ bột nếp, nước vôi trong và gio. Cầu kỳ nhất là chuẩn bị gio gói bánh phải từ gio của lá găng, lá tầm gửi, cây vừng phơi khô hoặc của hạt xoan chín, rơm nếp; hòa tan gio với nước, để lắng cạn xong đem ngâm gạo nếp cái hoa vàng.
Nước gio thơm mới cho bánh có màu nâu vàng, trong trong, óng ánh màu hổ phách và mùi ngai ngái, khét khét đặc trưng. Khi ăn vị bánh thanh mát chấm với mật mía ngọt lịm theo quan niệm là có tác dụng thanh nhiệt cơ thể, giải độc tiêu tan bệnh tật.
3. Hoa quả theo mùa
Tết Đoan Ngọ hàng năm rơi vào mùa hè khi các loại trái cây nhiệt đới vào mùa rộ như: mận, xoài, vải, dứa, dưa lê, dưa hấu,… Ngoài ra còn nhiều trái cây tính nóng khác như mít, chôm chôm, xoài chín...

Đáng nói Tết Đoan Ngọ mọi người thường chọn các loại trái cây có vị chua để "diệt trừ sâu bọ" trong người. Người dân nông thôn miền Bắc phổ biến với quan niệm buổi sáng Tết Đoan Ngọ thức dậy việc đầu tiên là phải ăn quả mận.
4. Thịt vịt
Mùa hè có rất nhiều loại thịt ngon nhưng trong mâm cỗ ngày Tết Đoan Ngọ không thể thiếu thịt vịt. Bởi lẽ theo Đông y, thịt vịt có tính mát, có tác dụng cân bằng phong huyết, âm dương, giải nhiệt cơ thể. Thời điểm đầu tháng 5 thịt vịt đúng vụ, béo hơn, thịt ngon hơn và không còn mùi hôi nữa.

5. Chè trôi nước, xôi chè
Người miền Bắc dịp Tết Đoan Ngọ thường ăn xôi chè còn người miền Nam lại chuộng chè trôi nước. Từng viên bột nếp trắng được nặn tròn, bên trong là nhân đậu xanh, rắc chút vừng, ăn với nước cốt dừa, đường thốt nốt thêm đá vô cùng thanh mát.
Trong khi người dân miền Bắc nấu xôi vò ăn cùng chè là nước đường phèn nấu đặc thêm chút vừng thơm ngon mà không hề ngán.

Còn ở miền Trung Tết Đoan Ngọ người dân thường nấu chè hạt kê, hạt sen. Hạt kê được xay tróc vỏ, đun sôi, ngâm khi nở mềm, sền sệt, bỏ thêm đường và nước gừng. Chè hạt sen ở Huế rất thanh đạm, mát lành, có tác dụng điều hòa khí huyết, làm mát cơ thể trong cái nắng nóng mùa hè.
Hầu hết các món ăn trong ngày Tết Đoạn Ngọ được ăn vào sáng sớm. Sau khi vừa thức dậy, người dân ăn nếp cẩm, hay một quả mận hoặc ăn sáng bằng bánh gio với quan niệm diệt trừ sâu bọ, bệnh tật trong người.
Tết đoan ngọ: Ăn cơm rượu có “giết được sâu bọ”? Video: VTC14
Theo Hà Ly/SKCĐ







Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu