4 yếu tố liên quan đến virus SARS-CoV-2 quyết định thời gian giãn cách xã hội

 

Theo AFP, đã có hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới triển khai các biện pháp đối phó với dịch COVID-19, bao gồm bắt buộc hoặc khuyến cáo ở nhà, lệnh giới nghiêm hoặc cách ly. Ước tính dân số ở hơn 90 quốc gia vào khoảng hơn 3,9 tỷ người, tương đương 50% trong tổng số 7,8 tỷ dân số thế giới phải ở nhà vì dịch bệnh.

Trong số này, có khoảng 2,78 tỷ người tại 49 quốc gia và vùng lãnh thổ bắt buộc phải ở nhà. Ở châu Âu, người dân các nước như Anh, Pháp, Italy và Tây Ban Nha bắt buộc phải tuân thủ các biện pháp hạn chế ra ngoài. Quy định tương tự cũng được áp dụng tại nhiều nước châu Á có tình hình dịch bệnh nghiêm trọng như Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka. Tại Việt Nam, Thủ tướng ban hành Chỉ thị 16 về cách ly toàn xã hội bắt đầu từ ngày 1/4.

 

Nhiều bang tại Mỹ đang triển khai một số biện pháp phong tỏa. Các quốc gia châu Phi như Maroc và Nam Phi cũng bắt đầu hành động quyết liệt hơn dù dịch bệnh lan tới khu vực này muộn hơn.

 

Ở hầu hết các nước, người dân vẫn có thể rời nhà để mua sắm các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thuốc men, hoặc đi làm, cho dù được khuyến khích làm việc tại nhà nếu có thể.

 

Khoảng 500 triệu người dân ở ít nhất 26 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, đã và đang thực hiện lệnh giới nghiêm, bắt buộc không được ra khỏi nhà vào ban đêm như một số nước châu Phi là Kenya, Ai Cập, Mali và các quốc gia Mỹ Latinh như Chile, Panama và Puerto Rico...

Trong một sự kiện đồng tổ chức bởi báo Straits Times, South China Morning Post và kênh truyền hình Úc 7News tuần trước, các chuyên gia y tế đến từ Singapore, Hong Kong và Úc đã nhận định cách tốt nhất để đối phó COVID-19 ngay lúc này là giãn cách xã hội.

Theo Đại học Johns Hopkins, giãn cách xã hội là một hình thức nhằm ngăn người bệnh tiếp xúc gần với người khỏe mạnh để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh lây lan. Hình thức này bao gồm các biện pháp quy mô lớn như hủy các sự kiện nhóm, đóng các không gian công cộng cũng như các quyết định của cá nhân chẳng hạn tránh nơi đông người.

 

Với đại dịch quy mô toàn cầu như COVID-19, chính sách giãn cách xã hội không chỉ nhằm ngăn chặn lây nhiễm diện rộng mà còn là cách giúp "đè thấp đường cong" dịch tễ, tức làm chậm quá trình lây lan và giữ số ca nhiễm ở mức có thể kiểm soát.

Từ đó, giãn cách xã hội gián tiếp làm giảm gánh nặng lên hệ thống y tế, giúp ích cho nền kinh tế xét về dài hạn. Bởi lẽ dù mọi hoạt động kinh tế bị ngưng trệ nhưng đổi lại số ca mắc bệnh và số người chết sẽ thấp hơn so với việc không thực hiện giãn cách xã hội. Khi đó, giảm thiểu tới mức tối đa thiệt hại về kinh tế cho đất nước, tạo đà cho sự vực dậy sau khi dịch bệnh được đẩy lùi.

 

Câu hỏi được quan tâm hàng đầu không chỉ tại Việt Nam mà của một nửa dân số thế giới đó là sẽ phải kéo dài thời gian giãn cách xã hội tới bao giờ, khi nào cuộc sống mới trở về với sự nhộn nhịp vốn có?

Theo Giáo sư John Nicholls (Đại học Hong Kong), thời gian giãn cách xã hội còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tình hình dịch bệnh, tốc độ bào chế văcxin và thuốc trị virus nhanh hay chậm, cách tiếp cận của chính quyền mỗi nơi… Nhưng có một điều chắc chắn không phải một hai ngày hay một hai tuần!

Tạp chí Forbes (Mỹ) mới đây nhận định, các biện pháp giãn cách xã hội ít nhất sẽ kéo dài thêm một thời gian nữa trước khi dịch bệnh thuyên giảm và được ngăn ngừa.

Tạp chí này chỉ ra 4 yếu tố giúp xác định thời gian duy trì "giãn cách xã hội".

Thứ nhất, khi có đủ miễn dịch cộng đồng. Khi các mầm bệnh trong cộng đồng bị khống chế, các ca F0 được xác định. Người dân có ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cho mọi người

 

Thứ hai, đó là khi tìm ra loại vắc xin hiệu quả. Thực tế, vắc xin chính là một cách để tạo miễn dịch cộng đồng mà không cần phần lớn dân số nhiễm virus.

 

Thứ ba, nếu tình trạng lây nhiễm giảm đi vào mùa hè. Trước đó có nhiều nghiên cứu hy vọng vào khả năng thời tiết ấm lên sẽ làm suy yếu hoạt động của virus SARS-CoV-2. Người ta cho rằng virus corona chủng mới hoạt động giống như một số loại virus cúm, phát triển mạnh vào mùa đông lạnh và yếu đi khi thời tiết ấm lên. Do đó, nếu mùa hè tới tình hình dịch bệnh thuyên giảm thì có thể nới lỏng biện pháp giãn cách xã hội.

Thứ tư là virus biến đổi. Các virus như SARS-CoV-2 có thể biến đổi và về lý thuyết, biến thể có khả năng ít tai hại hơn và có thể thay thế chủng phổ biến hiện tại. SARS-CoV-2 vẫn đang đột biến và các nhà khoa học đã phát hiện ra 8 chủng mới trên toàn cầu, khác biệt hẳn so với chủng virus làm bùng phát dịch bệnh tại Vũ Hán. Không thể loại trừ khả năng có biến thể nguy hiểm hơn trong tương lai.

Rất nhiều quốc gia đang coi chính sách giãn cách xã hội là chìa khóa để kiểm soát dịch COVID-19 lây lan. Thủ tướng Úc Scott Morrison cho biết Chính phủ Úc sẽ tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội trong khi nỗ lực giảm thiểu tác động tới xã hội, đồng thời kêu gọi người dân sống một cuộc sống "hoàn toàn mới" cho đến khi phát triển được vắc xin.

Các chuyên gia đánh giá vắc xin chính là yếu tố quyết định trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19. Nhà dịch tễ hàng đầu nước Mỹ, bác sĩ Anthony Fauci, nhận định vắc xin sẽ là "nhân tố thay đổi cuộc chơi cuối cùng" trong cuộc chiến chống COVID-19.

Các nhà lãnh đạo y tế toàn cầu đều đồng ý rằng dịch COVID-19 có thể quay lại trong tương lai và cách bảo vệ duy nhất cho con người là phát triển thành công vắc xin.

 

 

 

Hà Ly (t/h)