TP Hồ Chí Minh đối mặt áp lực dân số khi phụ nữ sinh ngày càng ít con

"TP Hồ Chí Minh vẫn trong thời kỳ dân số vàng với 70,7% dân số ở độ tuổi lao động, nhưng không còn là 'thành phố trẻ' mà đang đối mặt với tốc độ già hóa nhanh", ThS. Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Dân số TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại Lễ phát động Chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số tại vùng mức sinh thấp năm 2025, ngày 25/9.

Sau khi sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị lớn nhất cả nước, có 168 phường, xã, đặc khu với hơn 14 triệu dân. Tuy nhiên, thành phố lại nằm trong nhóm 13 địa phương có mức sinh thấp nhất, đồng thời bước vào giai đoạn già hóa dân số với 1,47 triệu người cao tuổi (chiếm 10,49% dân số). Chỉ số già hóa đạt 57,05 – nghĩa là cứ 100 trẻ em dưới 15 tuổi thì có 57 người cao tuổi. Năm 2024, tuổi thọ trung bình của người dân TP Hồ Chí Minh đạt 76,2, cao hơn mức trung bình cả nước (74,7 tuổi).

Trong nhiều năm qua, TP HCM (cũ) luôn ghi nhận mức sinh thấp nhất cả nước, thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế (2-2,1 con/mẹ) mà Việt Nam đang duy trì. Tình trạng này kéo dài tạo áp lực lớn cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu – vốn thuộc khu vực Đông Nam bộ, nơi được coi là "vùng trũng" sinh thấp nhất cả nước, mức sinh của TP. HCM tiếp tục không cải thiện.

Theo ông Trung, mức sinh thấp kéo dài làm giảm dần tỷ lệ người trẻ và lao động, trong khi số người cao tuổi tăng, đẩy nhanh quá trình già hóa. Thành phố đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng dân số, cần đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ các cặp vợ chồng khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát và điều trị bệnh tật trước sinh, sơ sinh, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống chăm sóc người cao tuổi. 

Ông Bùi Chí Tình, Phó giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, nhận định tổng tỷ suất sinh 1,43 con là con số cảnh báo, đòi hỏi ngành y tế phải có giải pháp thích ứng ngay. Từ ngày 15/9 đến 30/10, ngành y tế phối hợp triển khai chiến dịch vận động sinh đủ hai con, mở rộng khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước và sau sinh, đồng thời tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi để thích ứng với già hóa dân số.

Hồi tháng 8, TP. Hồ Chí Minh vừa nâng mức hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi từ 3 triệu lên 5 triệu đồng, đồng thời triển khai tầm soát trước và sau sinh cho mẹ và bé thuộc diện nghèo, cận nghèo. Chính sách này được áp dụng từ cuối năm 2024. Tính đến nay, khoảng 9.100 phụ nữ đã nhận mức hỗ trợ 3 triệu đồng theo Nghị quyết 40, và 8.500 người nhận 5 triệu đồng theo Nghị quyết 32 của HĐND TP. Hồ Chí Minh.

Bảo Quyên