Siết chặt kỷ luật bảo hiểm xã hội: Doanh nghiệp chậm, trốn đóng sẽ bị tính lãi 0,03%/ngày

Chậm đóng do bất khả kháng không bị xử lý

Nghị định 274/2025/NĐ-CP gồm 4 chương, 16 điều, quy định rõ các trường hợp chậm đóng BHXH, BHTN không bị coi là trốn đóng. Cụ thể, doanh nghiệp gặp sự kiện bất khả kháng như thiên tai nghiêm trọng (bão, lũ, hỏa hoạn, hạn hán kéo dài…), dịch bệnh nguy hiểm được công bố, hoặc tình trạng khẩn cấp theo quy định pháp luật sẽ được tạm hoãn nghĩa vụ đóng trong thời gian bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp phải có hồ sơ chứng minh thiệt hại và thực hiện đầy đủ phần nghĩa vụ còn nợ ngay sau khi điều kiện bất khả kháng chấm dứt.

Giới chuyên gia đánh giá, quy định này mang tính khoan dung có kiểm soát, giúp doanh nghiệp có “khoảng thở” khi rơi vào khủng hoảng khách quan mà không bị xử lý hình sự hay phạt hành chính ngay lập tức. Tuy nhiên, sự “khoan dung” đó không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm.

Nhiều ý kiến cho rằng, tinh thần của Nghị định là nhân văn nhưng nghiêm minh – vừa hỗ trợ doanh nghiệp trong tình huống bất khả kháng, vừa giữ vững nguyên tắc công bằng và kỷ luật tài chính trong hệ thống an sinh xã hội. Đây được xem là bước điều chỉnh hợp lý trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng đối mặt nhiều rủi ro khó lường như thiên tai, dịch bệnh, biến động chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sau 60 ngày sẽ bị coi là trốn đóng

Theo Nghị định 274/2025/NĐ-CP, thời hạn 60 ngày được xem là ranh giới quan trọng để xác định hành vi chậm đóng hay trốn đóng BHXH, BHTN. Cụ thể, số tiền và số ngày chậm đóng được tính dựa trên nghĩa vụ đóng của người sử dụng lao động, kể từ sau thời hạn đăng ký và đóng theo quy định của pháp luật.

Nếu quá 60 ngày kể từ thời điểm bắt buộc mà doanh nghiệp chưa đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho người lao động, hành vi này sẽ bị coi là trốn đóng. Khi đó, số tiền trốn đóng chính là phần nghĩa vụ đóng mà doanh nghiệp lẽ ra phải thực hiện nhưng chưa nộp.

Đáng chú ý, Nghị định cũng làm rõ hình thức trốn đóng tinh vi hơn: trường hợp doanh nghiệp khai báo mức lương thấp hơn thực tế nhằm giảm chi phí đóng bảo hiểm, thì phần chênh lệch giữa mức lương thực tế và mức lương khai báo sẽ được tính là số tiền trốn đóng.

Đối với các đơn vị đã bị cơ quan BHXH đôn đốc bằng văn bản nhưng vẫn không thực hiện nghĩa vụ, thời điểm tính vi phạm sẽ bắt đầu sau 60 ngày kể từ ngày hết hạn đóng hoặc theo mốc thời gian nêu rõ trong văn bản đôn đốc.

Theo giới chuyên gia, việc quy định rõ mốc 60 ngày giúp tăng tính minh bạch và trách nhiệm pháp lý trong quản lý BHXH, tránh tình trạng “chây ì”, kéo dài nợ đóng mà không bị xử lý kịp thời. Đây cũng là cơ sở pháp lý để phân biệt rõ ràng giữa doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời và doanh nghiệp cố tình vi phạm, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động trong việc được hưởng các chế độ BHXH, BHTN đúng hạn.

Lãi 0,03%/ngày: Cảnh báo mạnh tay với nợ BHXH

Nhằm tăng cường tính răn đe và kỷ luật tài chính, Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định mức lãi phạt 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm hoặc trốn đóng BHXH, BHTN. Mức lãi này tương đương khoảng 0,9% mỗi tháng, tạo áp lực rõ rệt đối với những doanh nghiệp cố tình kéo dài tình trạng nợ đóng.

Theo quy định, cơ quan BHXH có trách nhiệm xác định cụ thể hành vi vi phạm, bao gồm việc tính toán chính xác số tiền và số ngày chậm đóng, trốn đóng, sau đó thông báo chính thức cho người sử dụng lao động để đối chiếu, xác nhận và tổ chức thu hồi đúng quy định. Trường hợp doanh nghiệp không hợp tác hoặc cố tình chây ì, cơ quan BHXH sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan thanh tra hoặc công an để xử lý theo quy định pháp luật.

Mức phạt lãi 0,03%/ngày được giới chuyên gia đánh giá là “hàng rào kỷ luật mới” đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng nợ dây dưa, chiếm dụng tiền bảo hiểm của người lao động – một thực trạng đã tồn tại nhiều năm qua ở không ít doanh nghiệp. Thực tế, việc nợ đóng không chỉ khiến người lao động mất quyền lợi khi ốm đau, thai sản, nghỉ hưu hay thất nghiệp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp và rủi ro pháp lý nếu bị phát hiện vi phạm có hệ thống.

Như vậy, với mức lãi phạt được tính hàng ngày và quy trình giám sát chặt chẽ, Nghị định 274/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ khép lại tình trạng ‘nợ dây dưa, chờ xử lý’ trong công tác thu BHXH, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi của hàng triệu người lao động trên cả nước.

Việc ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện chính sách BHXH, BHTN, hướng tới một hệ thống an sinh xã hội minh bạch, bền vững.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 30/11/2025. Các doanh nghiệp, tổ chức, người sử dụng lao động được khuyến nghị chủ động nắm bắt, tuân thủ nghiêm quy định, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH, BHTN.

Đây không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà còn là cam kết xã hội – góp phần bảo đảm an sinh, ổn định quan hệ lao động và phát triển bền vững.

Khánh Hòa: Cảnh báo thủ đoạn mạo danh cơ quan bảo hiểm xã hội yêu cầu cập nhật thông tin cá nhân

Bảo hiểm xã hội khu vực XXI ra quân vận động triển khai bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Hướng dẫn đăng ký tham gia và cấp sổ bảo hiểm xã hội theo Nghị định mới