Phát triển thương mại điện tử trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện đang lan tỏa mạnh mẽ, TMĐT không chỉ là công cụ kinh doanh mà còn trở thành một trong những nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những chiếc nôi tiêu biểu đào tạo ra hàng nghìn cử nhân TMĐT cho đất nước là Trường ĐH Thương mại. Năm 2005, trường ghi dấu mốc lịch sử khi trở thành cơ sở đầu tiên trong cả nước mở chương trình đào tạo chính quy chuyên ngành Quản trị TMĐT.

Ngày 2/11 vừa qua, Khoa Hệ thống thông tin kinh tế và TMĐT - Trường ĐH Thương mại đã tổ chức Lễ kỷ niệm 20 đào tạo TMĐT. Sau 20 năm hình thành và phát triển, Khoa Hệ thống thông tin kinh tế và TMĐT không ngừng đổi mới, khẳng định vị thế tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng cho nền kinh tế số Việt Nam.

Sự kiện là dịp để khoa nhìn lại hành trình 2 thập kỷ xây dựng và trưởng thành, ghi dấu những nỗ lực không ngừng trong giảng dạy, nghiên cứu và hội nhập công nghệ vào nền kinh tế. Đồng thời, sự kiện còn mang ý nghĩa tri ân sâu sắc tới nhà trường, các thế hệ lãnh đạo, giảng viên cùng các thế hệ sinh viên và cựu sinh viên đã đồng hành, cống hiến, góp phần làm nên bản sắc, thành tựu của khoa trong suốt chặng đường 20 năm qua.

Sau 2 thập kỷ tiên phong và trưởng thành, Khoa Hệ thống thông tin kinh tế và TMĐT đã khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao tri thức uy tín hàng đầu trong lĩnh vực TMĐT và kinh tế số tại Việt Nam. Hàng nghìn cử nhân TMĐT được đào tạo từ trường đã và đang đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại các doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước, góp phần trực tiếp vào quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế.

Đội ngũ giảng viên của khoa ngày càng được trẻ hóa, có trình độ chuyên môn cao. Nhiều giảng viên được đào tạo ở các quốc gia tiên tiến, tham gia tích cực vào các đề tài nghiên cứu cấp bộ, cấp nhà nước và các dự án hợp tác quốc tế.

Cùng với đó, khoa đã xây dựng được mạng lưới hợp tác sâu rộng với doanh nghiệp, hiệp hội, cơ quan quản lý, các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình đào tạo gắn liền thực tiễn, định hướng đổi mới sáng tạo.

Bước vào giai đoạn mới, khoa xác định phương châm phát triển là “Đào tạo gắn với thực tiễn - Nghiên cứu gắn với chuyển đổi số - Hợp tác gắn với đổi mới sáng tạo”; đồng thời, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chiến lược phát triển kinh tế số quốc gia theo Quyết định 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Chia sẻ về thực trạng phát triển TMĐT trong bối cảnh mới, bà Mai Thị Thanh Oanh - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cốc Cốc cho biết, là một nền tảng số “sinh ra ở Việt Nam, của người Việt Nam, phục vụ người dân Việt Nam”, hoài bão của Cốc Cốc là trở thành công cụ tiện ích nhất, giúp mọi người dân Việt Nam hạnh phúc hơn nhờ khai thác tối đa tiềm năng thế giới số.

Tuy nhiên, để theo đuổi hoài bão đó trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp đối mặt với 2 thách thức lớn.

Cụ thể, thứ nhất, áp lực đổi mới công nghệ liên tục. Người dùng mong đợi trải nghiệm ngày càng thông minh hơn, ứng dụng AI nhiều hơn, ngày càng cá nhân hóa và tích hợp đa tiện ích hơn… Điều này buộc doanh nghiệp phải liên tục đầu tư mạnh mẽ vào AI, hạ tầng kỹ thuật và đội ngũ R&D, đồng thời thử nghiệm các mô hình sản phẩm mới nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại và đón đầu xu hướng tương lai.

Thứ hai, môi trường cạnh tranh và nguồn lực. Cạnh tranh lớn nhất của nền tảng số nội địa như Cốc Cốc không chỉ đến từ các Big Tech toàn cầu mà còn từ áp lực giữ vững thị phần, chất lượng sản phẩm và chất lượng dữ liệu trong bối cảnh hành vi người dùng thay đổi rất nhanh. Sau hơn 12 năm phát triển, Cốc Cốc đã vượt qua nhiều đối thủ nhưng vẫn cần mở rộng nguồn lực và mong muốn có thêm cơ chế chính sách phù hợp để cạnh tranh bình đẳng hơn.

Bà Oanh cho rằng, đây không chỉ là thách thức với riêng Cốc Cốc mà còn là “bài toán” chung cho các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, trong đó có TMĐT. Để vượt qua những khó khăn trên, góp ý cho lĩnh vực TMĐT được phát triển bền vững, đại diện Công ty TNHH Cốc Cốc có một số đề xuất.

Theo đó, một là, ngành TMĐT Việt Nam muốn phát triển bền vững cần tập trung 3 yếu tố, gồm: đầu tư bài bản vào an toàn dữ liệu, ứng dụng AI để tối ưu chi phí - tăng hiệu quả vận hành, xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa các nền tảng số nội địa nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Hai là, từ phía doanh nghiệp, cần chủ động đầu tư vào dữ liệu chất lượng, an toàn và có trách nhiệm để thấu hiểu người dùng Việt sâu sắc hơn.

“Với lợi thế dữ liệu thuần Việt và khả năng hiểu rõ hành vi người Việt, Cốc Cốc cam kết đồng hành cùng Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng TMĐT cũng như kinh tế số quốc gia theo hướng an toàn, bền vững và giữ vững chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên kinh tế số”, bà Oanh cho biết.