ĐBQH Nguyễn Công Long: Bác sĩ vừa làm quản lý vừa làm chuyên môn thì rất áp lực

Sáng 13/6, thảo luận về dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Công Long (Thường trực Ủy ban Tư pháp) cho rằng dự án luật được xem xét trong bối cảnh ngành y tế đang trải qua khủng hoảng. Trong lúc dịch bệnh Covid-19 chưa hoàn toàn chấm dứt, công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân đang rất khó khăn thì tình trạng thiếu thuốc, sinh phẩm, trang thiết bị, vật tư y tế đang diễn ra ở nhiều nơi.

"Nhiều người trong hệ thống y tế không dám đấu thầu mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế bởi sợ sai, sợ vi phạm", ông Long nói, thêm rằng thể chế pháp luật không rõ ràng được cho là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Việc sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh lần này phải giải quyết những bất cập trong hệ thống y tế, như mô hình kiêm nhiệm giữa chuyên môn và điều hành bệnh viện công. "Trên thế giới, có lẽ chỉ Việt Nam là một trong số ít nước áp dụng mô hình này", ông nói.

Theo ông Long, giám đốc bệnh viện công trước hết phải giỏi chuyên môn y khoa, trải qua quá trình phấn đấu lâu dài, từ bác sĩ cấp khoa phòng đi lên. Tuy nhiên, họ lại không được đào tạo bài bản về kỹ năng quản lý, điều hành, quản trị hoạt động bệnh viện. Điều này dẫn đến bất cập trong quản lý nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị y tế, khiến chất lượng dịch vụ kém, hoạt động khám chữa bệnh thiếu chuyên nghiệp. Các trường y chủ yếu tập trung đào tạo chuyên ngành, không chú trọng quản lý bệnh viện.

Đại biểu Nguyễn Công Long. Ảnh: Media Quốc hội

Vị đại biểu tỉnh Đồng Nai cho rằng, không chỉ đến khi xảy ra tình trạng hàng loạt lãnh đạo bệnh viện công sai phạm, bị xử lý hình sự thì những bất cập mới bộc lộ. Từ năm 1945 đến nay, ngành y luôn có hiện tượng người giỏi chuyên môn y khoa khi được cất nhắc làm lãnh đạo buộc phải lựa chọn hoặc làm chuyên môn, hoặc làm quản lý.

Giáo sư Tôn Thất Tùng từng xin thôi làm lãnh đạo để tập trung chuyên môn. "Nếu ông làm quản lý thì biết đâu thế giới đã không có nhà phẫu thuật gan nổi tiếng Tôn Thất Tùng", ông Long dẫn chứng.

Mới đây, một bác sĩ đã từ chối làm giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị để tập trung chuyên môn, nghiên cứu. Bác sĩ vừa làm quản lý vừa làm chuyên môn thì rất áp lực và khó có thể hoàn thành nhiệm vụ. Lẽ ra bác sĩ khi vào phòng mổ chỉ tập trung chuyên môn cứu chữa người bệnh. Nếu kiêm nhiệm quản lý, họ sẽ bị phân tâm bởi gói thầu A, hợp đồng B. Trong các gói thầu, hợp đồng đó lại có vô số lợi ích đan xen, nếu không giải quyết được các mối quan hệ hoặc không thắng được cám dỗ thì "vào tù chỉ là sớm hay muộn".

Nhiệm kỳ trước, Bộ Y tế đã đề xuất Chính phủ điều chỉnh cơ chế tự chủ với các đơn vị sự nghiệp, y tế công lập. Bệnh viện công sẽ được tự chủ tài chính, thành lập bộ máy quản lý là Hội đồng điều hành, quản lý bệnh viện. Các bệnh viện có thể thuê CEO (giám đốc điều hành). Họ không cần giỏi chuyên môn mà giỏi về quản lý, điều hành để tạo đột phá nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo cơ chế minh bạch, phù hợp với xu thế thế giới. Cơ chế này sẽ trả lại sứ mệnh thiêng liêng của bác sĩ là chăm sóc, cứu chữa người bệnh. Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế này chưa hiệu quả do gặp hai rào cản là thể chế và nhận thức.

"Về nhận thức, trước thực trạng đã và đang diễn ra, việc đổi mới quản lý bệnh viện là cấp thiết. Những ai còn vấn vương quyền hạn, chức ghế giám đốc thì đã có những bài học cảnh tỉnh. Còn về thể chế, nếu không sửa đổi, bổ sung cơ chế trên vào dự thảo luật lần này thì không biết đến bao giờ chúng ta mới giải quyết được bất cập?", đại biểu Long nói.

Sau hàng loạt vụ án, ngành y tế rất nỗ lực trong khâu nhân lực, đơn cử một cán bộ kiểm toán được điều sang làm Phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai. Có bệnh viện bổ nhiệm hai giám đốc, người phụ trách chuyên môn, người phụ trách tài chính. Tuy nhiên, ông Long cho rằng đây chỉ là giải pháp tình thế, không phải tổng thể cho việc quản lý nhân lực y tế và tình hình các bệnh viện công hiện nay.

Vì vậy, ông đề xuất ban soạn thảo bổ sung quy định hoạt động chuyên môn và quản lý bệnh viện công; quy chuẩn, tiêu chuẩn hóa các chức danh quản lý, điều hành. Luật cũng cần quy định xem xét nhân lực quản lý là tiêu chí bắt buộc đánh giá chất lượng bệnh viện, theo tiêu chuẩn chung thế giới. Chính phủ tiếp tục đề xuất mô hình tự chủ tài chính và tự chủ bộ máy cho các bệnh viện công theo kế hoạch đã nghiên cứu trước đây.