Những cơn bão “lạ” trong mùa bão 2025
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết diễn biến các cơn bão thời gian qua được đánh giá là “khá bất thường”.
Cụ thể, bão số 9 (Ragasa) đạt cấp siêu bão trên Biển Đông (cấp 17, giật trên cấp 17) – trở thành cơn bão mạnh nhất thế giới năm 2025, đồng thời là bão mạnh nhất trong lịch sử thống kê trên Biển Đông. Tuy nhiên, do đổi hướng đổ bộ vào Trung Quốc, khi vào đất liền Quảng Ninh, bão đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, nên ít ảnh hưởng đến nước ta.
Trong khi đó, bão số 10 (Bualoi) di chuyển với tốc độ 35–40 km/giờ – gần gấp đôi tốc độ trung bình của một cơn bão thông thường. Khi đổ bộ, bão đi chậm lại, men dọc ven biển miền Trung rồi mới vào khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, gây tác động rất mạnh.
Thời gian bão lưu trên đất liền Nghệ An – Bắc Quảng Trị kéo dài hơn 12 tiếng, được xem là hiếm gặp. Hoàn lưu bão gây mưa lớn diện rộng từ Bắc Bộ đến Thừa Thiên Huế, có nơi ghi nhận lượng mưa gần 600 mm.
Gió bão mạnh cấp 6 trở lên trải dài 11/21 tỉnh ven biển; vùng gió cấp 8 kéo dài từ Ninh Bình đến Quảng Trị. Khu vực Nam Hà Tĩnh – Bắc Quảng Trị là tâm bão, ghi nhận gió cấp 10–11, giật cấp 13–14, kèm dông lốc, lũ lớn, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét tại nhiều nơi.
“Đây là một trong những đợt thiên tai nghiêm trọng, khốc liệt nhất, khi đồng thời xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan – từ bão mạnh, lũ lớn, sạt lở đất đến ngập lụt trên diện rộng – gây thiệt hại lớn cho hạ tầng và hoạt động kinh tế - xã hội từ biển đến miền núi,” ông Mai Văn Khiêm nhấn mạnh.
Nguyên nhân khiến bão ngày càng mạnh và di chuyển bất thường
Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, nguyên nhân của hiện tượng mưa bão bất thường kể trên chính là biến đổi khí hậu.
Ông Khiêm phân tích, vùng biển Tây Bắc Thái Bình Dương trong những năm gần đây ấm lên rõ rệt, khiến lượng hơi nước trong khí quyển tăng, tạo điều kiện cho các cơn bão mạnh hơn bình thường.
Ngoài ra, một số cơn bão như bão số 10 có tốc độ di chuyển 30–35 km/giờ, hiếm gặp trong lịch sử. Nguyên nhân là do áp cao cận nhiệt đới – hệ thống hoàn lưu quy mô lớn ở nhiều tầng khí quyển – hoạt động mạnh, dẫn hướng cho bão di chuyển nhanh.
Theo ông Mai Văn Khiêm, từ nay đến cuối năm, Biển Đông có thể xuất hiện 2–4 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới, trong đó 1–2 cơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam.
Giải thích hiện tượng bão lệch Bắc
Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Thủy văn – Tiến sĩ Trương Bá Kiên cho biết, nhiều cơn bão năm nay di chuyển lệch Bắc, thay vì hướng vào Trung Bộ như quy luật thông thường.
Trong 11 cơn bão của năm 2025, đã có 6 cơn đi lên phía Bắc gồm: Wutip (bão số 1), Wipha (bão số 3), Kajiki (bão số 5), Tapah (bão số 7), Ragasa (bão số 9) và Matmo (bão số 11).
Thông thường, bão trong tháng 9–10 hình thành ở phía Đông Philippines, đi theo hướng Tây – Tây Bắc, vượt qua đảo Luzon rồi vào Biển Đông, ảnh hưởng chủ yếu đến miền Trung. Tuy nhiên, năm nay, nhiều cơn lệch hẳn lên phía Bắc, gây mưa và gió mạnh tại Bắc Bộ.
Lý giải hiện tượng này, ông Kiên cho rằng, áp cao cận nhiệt đới ở phía Đông kết hợp với không khí lạnh từ phía Bắc đã tạo dòng dẫn hướng Tây – Tây Bắc khiến bão lệch lên.
Hiện tượng này từng xảy ra với một số cơn bão trong quá khứ như: Bão Sarika (số 7, năm 2016) – hình thành phía Đông Philippines, đổ bộ Hải Nam, ảnh hưởng miền Bắc và Bắc Trung Bộ; Bão Khanun (số 6, năm 2017) – tăng cấp ở phía Bắc Biển Đông, hướng Hải Nam – Quảng Đông, gây gió mạnh và mưa lớn miền Bắc; Bão Nesat (năm 2011) – sau khi qua Luzon, di chuyển lên Hải Nam – Quảng Đông, gây gió mùa mạnh và mưa lớn phía Bắc Việt Nam.
Bão số 11 tiếp tục lệch Bắc, gây mưa lớn diện rộng
Theo dự báo, bão số 11 cũng có hướng lệch Bắc, do áp cao cận nhiệt đới chi phối theo hướng Tây Bắc, sau đó rút dần ra phía Đông – Nam, khiến bão đổi hướng lên phía Bắc.
Cùng lúc đó, không khí lạnh ở phía Bắc mới hình thành, chưa đủ mạnh để ép bão xuống miền Trung.
Đến sáng 6/10, bão số 11 suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, nhưng trên biển – đặc biệt Bắc vịnh Bắc Bộ và khu vực Bạch Long Vĩ – vẫn có gió mạnh, sóng cao, biển động mạnh, rất nguy hiểm cho tàu thuyền.
Trên đất liền, Quảng Ninh và Lạng Sơn có gió cấp 5–6, giật cấp 7–8.
Từ sáng 6/10 đến hết đêm 7/10, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa to 100–200 mm, cục bộ trên 300 mm, cảnh báo mưa cường suất lớn trên 150 mm/3 giờ.
Đồng bằng Bắc Bộ và Thanh Hóa có mưa vừa đến mưa to 50–150 mm, nơi cao trên 200 mm.
Khu vực Hà Nội có mưa vừa, mưa to kèm dông, 50–100 mm, cục bộ trên 150 mm, kèm lốc, sét và gió giật mạnh.
Khuyến cáo ứng phó và cảnh báo nguy cơ sau bão
Các chuyên gia khí tượng thủy văn khuyến cáo người dân tuyệt đối tuân thủ chỉ đạo của chính quyền địa phương, thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo bão, mưa lũ, dông lốc qua website của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (nchmf.gov.vn), các Đài Khí tượng thủy văn tỉnh, thành phố và phương tiện truyền thông chính thống.
Hoàn lưu bão số 11 có thể gây mưa rất lớn tại Bắc Bộ và Thanh Hóa, dẫn tới nguy cơ cao lũ quét, sạt lở đất.
Do đó, cơ quan khí tượng khuyến nghị các địa phương rà soát kỹ các điểm nghẽn dòng chảy, vị trí xung yếu, chủ động phương án phòng tránh, ứng phó kịp thời, giảm thiểu rủi ro thiên tai.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu